Select Page

مروری بر تعالیم بهایی

مروری بر تعالیم بهایی

این صفحه متعلق به بهاییان است bahaee logo

اقتباس از نویسندگان بهایی

“تطابق دین با عقل”

عقل از مشخصات و امتیازات انسان بر حیوان است. عقل به انسان توانایی تشخیص خوب از بد و درست از نادرست را می­دهد و او را در بهتر زیستن یاری می­دهد. نتیجه پرورش عقل، دانش و آگاهی است که به آن علم می­گوییم.

عقل جمعی و یا میزان علم و آگاهی بشر همواره در حال تغییر و تکامل است و همه ادیان گذشته در دوران پیدایش خود همواره بر تعقل و تعلم تأکید می­کردند و پیروان خود را از جهل و خرافه پرهیز می­دادند، اما با گذشت زمان دو عامل باعث دوری و تقابل دین با علم و عقل گردید: یکی تغییر و تکامل خرد جمعی بشر و دیگری وارد کردن باورها و تفسیرهای غلط از تعالیم دینی توسط روحانیون. به خاطر وجود این دو عامل است که می­بینیم گاهی تعالیم دینی دقیقاً در تقابل کامل با عقل جمعی و علم و دانش روزافزون بشر قرار می­گیرد و روز به روز بر تعداد دین گریزان افزوده می­شود.

تعالیم پیامبران و مربیان الهی را می­توان به دو دسته تقسیم کرد. نوع اول که در همه ادیان مشترک است انسان­ها را به محبت، صداقت و راستگویی، رحم و شفقت، دوری از ظلم و ستم، تواضع، نیکوکاری و دیگر صفات اخلاقی مشابه تشویق می­کنند. این دستورات وجه مشترک همه ادیان الهی است.

دسته دوم تعالیمی هستند که مطابق شرایط زمانی خاص آن دوره و بلوغ فکری انسان و شرایط اجتماعی آن جامعه نازل شده­اند. این تعالیم با تغییر شرایط اجتماعی و با آمدن پیامبر بعدی قابل تغییر می­باشند.

همان­طور که در یک مدرسه دانش آموزان از کلاس پایین­تر به کلاس بالاتر ارتقاء می­یابند و معلم هر کلاس مواد درسی خود را برمبنای آنچه که معلمین قبلی به دانش­آموزان آموخته­اند، پایه­گذاری کرده و مطابق قابلیت ذهنی و فکری دانش آموزان به آنها آموزش می­دهد، پیامبران الهی نیز هر یک نسبت به پیامبران قبلی نهایت احترام را قائل بوده و تعالیم خود را استمرار ادیان قبلی اعلام می­کردند.

بنا بر پایه همین استدلال است که بهائیان معتقدند ادیان الهی تجدید پذیر هستند یعنی هر کدام در فاصله زمانی خاص آمده­اند تا بشر را مطابق سطح دانش و میزان پذیرش عقلانی آن دوران راهنمایی کنند و این ضرورت تجدید پذیری ادیان مادام که علم بشر در حال ترقی است ادامه خواهد یافت.

در آئین بهایی، اساس علم و دین یکی است.

حضرت عبدالبهاء می­فرمایند که “حقیقت” یکی است و بنابراین محال است که علم مطلبی را رد کند و دین آن را درست بداند. در حقیقت علم و دین مکمل یکدیگرند و برای تمدن و تکامل بشر هر دو لازم و ملزوم یکدیگرند. دین پاسخگوی نیازهای معنوی و اخلاقی فرد و جامعه است و اگر بنیان دین سست شود خودخواهی و منفعت طلبی انسان ها جهان را برای زیستن پر از تشنج و اضطراب می­کند. از سوی دیگر اگر علم پیشرفت نکند و یا این که اگر علم را از زندگی حذف کنیم، جوهر حقیقی دین در پوششی از خرافات و شعائر مذهبی مدفون و پنهان می­گردد.

تطابق دین با عقل از منظر حضرت بهاء­الله به معنای توانایی تعالیم دینی در برقراری ارتباط عقلانی با مخاطبان خود است و بر همین اساس دینی را که نتواند خود را با تکیه بر مباحث عقلانی توجیه نماید و بخواهد برای بقاء به گزاره “این است و جز این نیست” متوسل شود، محکوم به فنا می­داند. ثمره چنین دینی نزاع و درگیری و خشونت است زیرا هنگامی که دینی نتواند تعالیم خود را با توسل به گزاره­های عقلانی برای مخاطبانش توجیه نماید، برای ادامه حیات خود ناگزیر مجبور به تحمیل خود از طریق توسل به زور به دیگران می­شود که همین امر ریشه تمام اختلافات و منازعات دینی و مذهبی است.

اگر دینی مدعی چیزی باشد که مخالفت آن با علم حقیقی انسان ثابت شده باشد، آن دین از نظر تعالیم بهایی فاقد ارزش است. امروزه دین­ باوران ما نباید چشم های خود را بر روی همه واقعیت­های بیرونی و حقیقی ببندند و برای بشر امروز همان نسخه­ای را بپیچند که قرن­ها قبل برای فلان قوم و یا قبیله خاص نازل شده است.

توسل به عقل کلی و علم حقیقی می­تواند همان جایگاه تعالیم پیامبران را داشته باشد. در آئین بهایی با از دنیا رفتن پیامبر، رشته وحی به طور کلی قطع نمی­گردد و همچنان روزنه­ای برای اتصال حق و خلق باز می­ماند، همین روزنه آخرین حلقه اتصال دین با علم و عقل است. در آئین بهایی با نظام خاصی که تحت عنوان بیت­العدل پیش­بینی شده است استمرار تعالیم بین علم و دین ادامه خواهد یافت.

واقعیت این است که هر چه علم حقیقی بشر بیشتر شود و تجربه او در اثر مرور زمان از زندگی افزایش یابد، عقل بشر نیز در رابطه با فهم کلی حقایق الهی کارآمدتر می­شود، به عبارت دیگر انسان قرن بیست و یک آمادگی درک حقایق دینی را به مراتب بهتر از قرون گذشته دارد.

آئین بهایی دارای ظرفیت بسیار مهمی در رابطه با سازگاری با فضای امروزی جهان می باشد. این آئین با استفاده از مکانیسمی که شرح داده شد، مطابقت دین را با علم و عقل تضمین می نماید و می­تواند در شرایط امروزی مانع از انحراف بشریت از راه هدایت الهی گردد، بنابراین علم و دین تواماً باید برای رفاه و آسایش بشر باشند.

خوانندگان عزیز، در صورتیکه مایل به دریافت نسخه ای از مقاله فوق از طریق ایمیل هستید و یا راجع به تعالیم بهائی سؤالی دارید لطفا با ما تماس بگیرید: پیامگیر :     ۷۴۰۰-۸۸۲-۹۰۵   ،   ایمیل: anyquestionsplease@gmail.com

وب سایت برای برخی از کتابهای فارسی بهائی :      www.reference.bahai.org/fa

(Visited 1 times, 1 visits today)

About The Author

فرح طاهری

فرح طاهری روزنامه نگار ساکن تورنتو، دارای لیسانس روزنامه نگاری و فوق لیسانس علوم ارتباطات از دانشگاه علامه طباطبایی است. او از مارچ 1999 همکار شهروند در بخش تحریریه است.

نظر خوانندگان

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیشخوان

Insufin Insurance

Pin It on Pinterest

Share This